Ers ei sefydlu ym 1982, mae S4C wedi chwarae rhan allweddol wrth gefnogi, hyrwyddo a meithrin y sector creadigol yng Nghymru. Fe’n comisiynwyd i ddarparu asesiad effaith cynhwysfawr o weithgareddau S4C dros y flwyddyn ariannol 2022/23. Roedd lled a chwmpas cyfraniad S4C yn golygu bod yn rhaid i’n hymchwil fynd y tu hwnt i gofnodi cyfraniadau economaidd y darlledwr yn unig. Asesodd ein gwaith hefyd yr effeithiau cyllidol ehangach, yn ogystal â chyfraniadau cymdeithasol ac amgylcheddol S4C.
Roedd rhyddhau Strategaeth 2022-2027 S4C yn cyd-daro â throsglwyddiad y darlledwr i fodel a ariennir gan ffi drwydded a oedd wedi’i osod am y ddwy flynedd gyntaf hyd at fis Ebrill 2024. Roedd y sector yn wynebu costau cynhyrchu cynnwys digynsail, wedi’u gyrru gan effaith y pandemig, y cyfraddau chwyddiant uchaf a welwyd yn oes S4C, yn ogystal â thirwedd gyfryngau gynyddol gystadleuol gan lwyfannau ffrydio. O ystyried yr amgylchiadau hyn, roedd S4C yn awyddus i ddangos eu gallu i greu cynnwys amlgyfrwng perthnasol, gwerth am arian, tra hefyd yn cael effaith gadarnhaol ledled Cymru ar gymunedau lleol, economïau, a’r iaith Gymraeg.
Er mwyn sicrhau ein bod yn gallu cofnodi effeithiau economaidd a chymdeithasol S4C yn gadarn ac yn gynhwysfawr, fe wnaethom gynllunio fframwaith asesu effaith economaidd cyfannol i ategu ein dull ymchwil a oedd yn cynnwys y canlynol.
Dadansoddiad meintiol o ddata ariannol ac arolygon
Mae S4C yn comisiynu llawer o’i chynnwys yn allanol. Felly roedd yn hanfodol i ni edrych ar sut mae eu gweithrediadau’n effeithio ar eu cyflenwyr, gyda ffocws penodol ar y sector cyfryngau. Gan ddefnyddio data gwariant manwl a rennir gan S4C, fe wnaethom fapio effaith economaidd y sefydliad yn ddaearyddol ar draws cymunedau lleol Cymru yn ogystal â sut roedd eu gwariant yn cylchredeg o amgylch yr economi ehangach, gan ysgogi twf busnes a swyddi o ansawdd uchel.
Cyfweliadau manwl gyda rhanddeiliaid a chwmnïau cynhyrchu
Siaradom â nifer o sefydliadau yn amrywio o grwpiau trydydd sector i ddarlledwyr a chynhyrchwyr cynnwys eraill. Rhoddodd hyn fewnwelediadau gwerthfawr i’r rolau lluosog a chwaraeodd S4C wrth angori’r sector creadigol yng Nghymru. Roedd hyn yn cynnwys datblygu sgiliau a thalent ac eiriol dros Gymru a’r iaith Gymraeg ar y llwyfan byd-eang. Gweithredodd S4C hefyd fel meithrinfa ar gyfer y diwydiant creadigol, gyda llawer o fusnesau’n nodi bod eu gwaith gyda’r darlledwr wedi rhoi’r hygrededd iddynt sicrhau comisiynau gan ddarlledwyr eraill. Cynigiodd y cyfweliadau hefyd fewnwelediad i gyfraniadau strategol ehangach S4C, sy’n cynnwys hyrwyddo dysgu a throsglwyddo’r iaith Gymraeg yn weithredol fel rhan o strategaeth ehangach Cymraeg 2050. Yn ogystal, mae sicrhau ffocws cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol ar draws eu penderfyniadau comisiynu a’u polisïau mewnol yn sicrhau eu bod yn cyd-fynd â deddfwriaeth fel Deddf Gwerth Cymdeithasol y DU a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru.
Astudiaethau Achos
Fe wnaethon ni ddatblygu ugain astudiaeth achos i ddangos pa mor amlwg yw effaith gadarnhaol S4C ar bobl ledled Cymru. Roedd hyn yn cynnwys helpu i sefydlu gofod stiwdio a swyddi newydd yn Ynys Môn, creu llwyfan ar gyfer digwyddiadau diwylliannol Cymreig newydd a sefydledig a chymryd rhan flaenllaw yn gwella cynaliadwyedd sector cyfryngau Cymru.
Sut roedd y sector creadigol yn cymharu.
Canfu ein hymchwil fod S4C yn dangos gwerth da am arian ac yn cael effaith gadarnhaol ar fywydau pobl ledled Cymru gyfan yn economaidd ac yn ddiwylliannol. Ar ben hynny, mae wedi tynnu sylw at y ffaith bod S4C mewn sefyllfa gref i adeiladu ar y cyflawniadau hyn a pharhau i wasanaethu fel angor i ddiwylliant Cymru a’r sector diwylliannol. Mae rhai o’n canfyddiadau allweddol o’n hymchwil i weithgareddau S4C yn y flwyddyn ariannol 2022-23 yn dangos bod:
-
Mae cyfraniad economaidd S4C wedi arwain at 1,900 o swyddi ac wedi cynhyrchu £136m mewn allbwn economaidd i economi Cymru.
-
Am bob £1 o gyllid ffi’r drwydded a dderbyniodd S4C, cynhyrchodd y darlledwr £1.53 o allbwn economaidd yng Nghymru, gan godi i £1.77 ar gyfer y Deyrnas Unedig.
-
Am bob £1 punt o gyllid ffi drwydded y mae S4C yn ei dderbyn, mae £1.02 yn cael ei gynhyrchu mewn treth i’r Trysorlys.
-
Bu S4C yn gweithio gyda dros 977 o gyflenwyr mewn 47 o sectorau gwahanol yng Nghymru a thu hwnt.
-
Yn ystod 2022-23, gweithiodd S4C gyda 70 o gwmnïau cynhyrchu a rhannodd bron i 80% o’i chyllideb i gomisiynu cynnwys. Cynhyrchwyd dros 98% o’r cynnwys hwnnw yng Nghymru.
-
Prynodd Netflix ei ddrama gyntaf yn yr iaith Gymraeg yn unig, y ddrama drosedd a gomisiynwyd gan S4C, Dal y Mellt (a enwir yn ‘Rough Cut’ ar y platfform), gan ehangu’r gynulleidfa ryngwladol ar gyfer cynnwys a wnaed yng Nghymru ac yn yr iaith Gymraeg.
-
Pan holwyd hwy, nododd cyflenwyr uniongyrchol S4C fod siarad Cymraeg yn sgil hanfodol i 75% o’u gweithwyr.
-
Mae S4C yn chwarae rhan gynyddol mewn addysg a datblygiad. Mae wedi gosod agenda hyfforddiant proffesiynol yn y sector cyfryngau, wedi cefnogi prentisiaethau i ymuno â’r sector cyfryngau ac wedi cynhyrchu cynnwys addysgol i blant a phobl ifanc, gan gynnwys uwchlwytho dros 80 awr o gynnwys i blatfform dysgu Llywodraeth Cymru: Hwb.
Rhoddodd y prosiect hwn gyfle i Wavehill ddangos ein cynnig ymchwil unigryw o fewn y sector creadigol. Roedd hefyd yn caniatáu inni ddangos effeithiau pendant a phellgyrhaeddol sefydliad sy’n agos at galonnau ei wylwyr. Rydym yn edrych ymlaen at weld sut mae S4C yn parhau i gael effaith gadarnhaol ledled Cymru yn y blynyddoedd i ddod wrth iddynt barhau i weithredu eu strategaeth newydd.
Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am waith ymchwil Wavehill, gan gynnwys asesiadau effaith economaidd-gymdeithasol yn y sector creadigol, cysylltwch â Endaf Griffiths, Michael Pang neu Rhys Maher.
