Yn ôl yn haf 2019, roedd y Cyfarwyddwyr yma yn Wavehill yn trafod yr heriau sy’n wynebu’r cwmni dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, yn enwedig mewn perthynas â chynllunio olyniaeth a sut y gallem wobrwyo ymrwymiad staff yn Wavehill orau. Cafodd y trafodaethau hyn eu hysgogi’n rhannol gan ymchwil a gwblhawyd gennym yn ddiweddar am y ‘bom amser olyniaeth busnes’ a ddangosodd yn wirioneddol pa mor bwysig yw cynllunio ar gyfer y dyfodol. Daeth y trafodaethau hynny i uchafbwynt ychydig wythnosau yn ôl, ar ôl llawer iawn o waith y tu ôl i’r llenni, gyda sefydlu Wavehill fel busnes sy’n eiddo i weithwyr.
Roedd ein dyheadau y tu ôl i’r trawsnewidiad hwn yn cyd-fynd yn dda ag Uwchgynhadledd Adeiladu Cyfoeth Cymunedol a ‘fynychais’ ar 8 Tachwedd. Roedd yn ddiwrnod diddorol iawn yn llawn trafodaeth am sut y gellir ac y mae adeiladu cyfoeth cymunedol yn cael ei ddefnyddio i ailadeiladu a diwygio economïau lleol, yn enwedig ar ôl COVID-19. Mae adeiladu cyfoeth cymunedol yn ddull sy’n canolbwyntio ar bobl o ddatblygu economaidd lleol sy’n anelu at ad-drefnu economïau lleol fel nad yw cyfoeth yn cael ei dynnu allan ond ei ailgyfeirio yn ôl i gymunedau. Mae’n werth darllen crynodeb blynyddol CLES o newid polisi ac arfer adeiladu cyfoeth cymunedol: https://cles.org.uk/publications/community-wealth-building-2020/
Roedd nifer o gyfeiriadau yn ystod y dydd at fusnesau sy’n eiddo i weithwyr – cwmnïau lle mae gan bob gweithiwr fuddiant ‘sylweddol ac ystyrlon’ mewn busnes. Mae hyn yn golygu nad yn unig bod gan weithwyr fuddiant ariannol yn y busnes (er enghraifft, trwy fod yn berchen ar gyfranddaliadau) ond hefyd lais yn y ffordd y caiff ei redeg. Yn ein model ni, rydym wedi trosglwyddo mwyafrif cyfranddaliadau’r cwmni i Ymddiriedolaeth sy’n eu dal ar ran y staff. Mae’r Ymddiriedolaeth yn cael ei goruchwylio gan Ymddiriedolwyr (sy’n cynnwys mwyafrif o weithwyr a chynrychiolydd allanol annibynnol) sy’n gofalu am fuddiannau’r staff.
Yn amlwg, gofynnir i ni pam rydyn ni wedi sefydlu’r cwmni fel hyn ac mae’n ddiddorol bod yna dybiaeth ei bod hi’n rhywbeth i’w wneud â phandemig COVID-19 a’r effaith y mae hynny wedi’i chael ar y busnes. Mewn gwirionedd, fel y nodwyd uchod, rydyn ni wedi bod yn paratoi ar gyfer y newid i fusnes sy’n eiddo i weithwyr ers cryn amser, ymhell cyn dechrau COVID-19.
Felly pam wnaethon ni hynny? Olyniaeth oedd un o’r rhesymau fel y nodwyd uchod. Fodd bynnag, mae dod yn fusnes sy’n eiddo i weithwyr yn beth cadarnhaol i’w wneud am lu o resymau eraill, a dyna pam y daeth i’r amlwg mewn trafodaethau yn uwchgynhadledd CLES. Mae’r pethau cadarnhaol hyn yn cynnwys caniatáu i staff gael mwy o lais yn natblygiad y busnes (sydd â phob math o fanteision canlyniadol), ac, yn bwysig, rhannu’r manteision wrth i’r busnes (gobeithio) barhau i dyfu. Ac, oherwydd bod staff y cwmni’n byw yn y gymuned leol – mae’n creu cysylltiad cryfach rhwng y busnes a’r economi a’r gymuned leol, a dyna pam mae’r cysylltiad ag adeiladu cyfoeth cymunedol.
Felly, drwy wneud y symudiad hwn, rydym yn teimlo ein bod wedi rhoi strwythur ar waith sy’n helpu i ddiogelu strwythur y busnes wrth symud ymlaen, ac yn gwobrwyo’r staff am eu hymrwymiad i’r busnes. a yn gwella’r effaith y gallwn ei chael ar yr economi a’r gymuned leol.
Cefnogwyd trawsnewidiad Wavehill i fusnes sy’n eiddo i weithwyr gan Berchnogaeth Gweithwyr Cymru sy’n rhan o Fusnes Cymdeithasol Cymru, a ddarperir gan Ganolfan Cydweithredol Cymru.. https://employeeownershipwales.co.uk
