Dull gweithredu deng mlynedd ar gyfer newid ar raddfa tirwedd
Comisiynodd Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol Wavehill i ddylunio’r dull o fonitro, gwerthuso a dysgu ar gyfer Landscape Connections, sef buddsoddiad gwerth £150 miliwn dros gyfnod o 10 mlynedd mewn Parciau Cenedlaethol a Thirweddau Cenedlaethol ledled Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.
Ymgysylltodd Wavehill â rhanddeiliaid o blith llunwyr polisi, sefydliadau cyflawni a sefydliadau arbenigol ym mhob un o’r pedair gwlad er mwyn datblygu theori newid ar lefel y rhaglen, dull gwerthuso fesul cam yn cwmpasu’r cyfnodau datblygu, cyflawni a newid hirdymor, ynghyd â dull dysgu i helpu prosiectau i roi’r fframwaith ar waith yn ymarferol a rhannu mewnwelediadau ar draws y garfan o brosiectau.
Cyflawnodd y gwaith y canlynol:
• Datblygu theori newid gyffredin a set o gwestiynau ymchwil fesul cam, gan roi dull cyson i’r rhaglen ddeng mlynedd olrhain cynnydd o’r camau cynnar, megis cyflawni canlyniadau, hyd at effeithiau hirdymor.
• Datblygu set o feysydd canlyniadau craidd yn cwmpasu cyflwr, maint a chysylltedd cynefinoedd, stiwardiaeth gymunedol, mynediad a gallu sefydliadol. Roedd y rhain yn cyd-fynd â fframwaith monitro strategol Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, gan gydnabod ar yr un pryd y gwahanol ddulliau o fesur targedau bioamrywiaeth ac adrodd ar ymrwymiad 30 erbyn 30 (30by30) ym mhob gwlad.
• Datblygu dull dulliau cymysg a oedd yn cyfuno tystiolaeth ofodol, ansoddol a meintiol, ynghyd ag offer, templedi a model carfan ddysgu, gan roi ffordd gyson i brosiectau ddangos tystiolaeth o newid a rhannu mewnwelediadau â’i gilydd ar draws tirweddau a chyd-destunau polisi amrywiol iawn.
Ni chyhoeddwyd adroddiad ar y gwaith, ond mae rhagor o wybodaeth am y prosiect ar gael ar wefan Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. https://www.heritagefund.org.uk/funding/strategic-initiatives/landscape-connections
Mae Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol wedi mabwysiadu’r dull a gynigiwyd fel rhan o’r gwaith o gyflawni’r rhaglen.