Deall sut y gwnaeth gwasanaethau iechyd rhywiol gryfhau’r ymateb i gam-drin domestig

Nod ADViSE oedd gwella’r broses o adnabod trais a cham-drin domestig (DVA) a thrais a cham-drin rhywiol (SVA), ynghyd â’r ymateb iddynt, yn enwedig ymhlith unigolion sy’n llai tebygol o ymgysylltu â gwasanaethau traddodiadol megis meddygfeydd teulu. Cyfunodd y model hyfforddiant i staff ag integreiddio Addysgwyr Eiriolaeth (AEs) ar y safle, a oedd yn darparu cymorth emosiynol, cynllunio diogelwch a mynediad at wasanaethau ehangach.

Dull Gweithredu

Cyflwynodd Wavehill, mewn partneriaeth â St Giles Trust, werthusiad dulliau cymysg a archwiliodd sut roedd y model yn gweithredu yn ymarferol, sut roedd clinigwyr yn ymgysylltu ag ef, a sut roedd yn cefnogi cleifion oedd yn profi camdriniaeth.

Roedd hyn yn cynnwys:

• Cyfweliadau â staff clinigol, partneriaid cyflenwi a chleifion
• Dadansoddi data monitro’r rhaglen
• Adolygiad o’r dystiolaeth bresennol a dogfennau cyflenwi

Cyrhaeddiad y Rhaglen

Prif Ffigurau:

• Rhoddodd 192 o gleifion ganiatâd i gael eu hatgyfeirio (yn erbyn targed o 110)
• Mynychodd 163 o gleifion sesiwn gychwynnol
• Cafodd 91 o glinigwyr eu hyfforddi’n llawn ac 82 yn rhannol
• Gwnaed 27 o atgyfeiriadau i Gynadleddau Asesu Risg Amlasiantaethol (MARACs)
• Roedd y rhaglen yn effeithiol wrth gyrraedd grwpiau oedd mewn mwy o berygl, gan gynnwys pobl iau (o dan 25 oed), unigolion o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig, cymunedau LGBTQ+, a’r rhai ag anghenion iechyd meddwl.

Prif Ganfyddiadau

Dangosodd y canfyddiadau fod ymgorffori Addysgwyr Eiriolaeth arbenigol mewn clinigau yn ganolog i lwyddiant y rhaglen. Roedd eu presenoldeb yn:

• Lleihau’r rhwystrau i ddatgelu profiadau drwy feithrin ymddiriedaeth gyda chleifion
• Galluogi mynediad ar unwaith at gymorth arbenigol
• Cryfhau’r cydweithio rhwng gwasanaethau clinigol a gwasanaethau’r sector gwirfoddol

Cynyddodd yr hyfforddiant hyder staff i adnabod ac ymateb i gamdriniaeth, gan gefnogi defnydd mwy cyson o lwybrau atgyfeirio. Profodd clinigau iechyd rhywiol yn bwynt mynediad effeithiol i unigolion nad oeddent wedi ceisio cymorth o’r blaen ac a oedd yn annhebygol o ymgysylltu drwy lwybrau gofal iechyd mwy traddodiadol.

Nododd y gwerthusiad sawl maes o newid i gleifion:

• Mwy o hyder, gwydnwch a hunan-barch
• Mwy o ymwybyddiaeth o’r cymorth sydd ar gael a’r llwybrau i wasanaethau
• Mynediad at ddarpariaeth ehangach, gan gynnwys cymorth iechyd meddwl, tai a chymorth ariannol
• Llai o deimladau o unigedd a gwell ymdeimlad o ddiogelwch

I staff a phartneriaid, cyfrannodd y rhaglen at:

• Gwell dealltwriaeth o drais domestig a rhywiol
• Mwy o hyder wrth ofyn am gamdriniaeth ac ymateb i ddatgeliadau
• Perthnasoedd cryfach â sefydliadau cymorth arbenigol
• Mwy o gapasiti o fewn timau clinigol drwy rolau cymorth penodedig

Dysgu

Dangosodd y gwerthusiad y gall modelau integredig mewn lleoliadau iechyd rhywiol gefnogi’r broses o adnabod a chefnogi unigolion sy’n profi camdriniaeth, yn enwedig y rhai a allai fel arall aros yn gudd rhag gwasanaethau.

Er i’r peilot ddod i ben oherwydd diffyg cyllid parhaus, pwysleisiodd rhanddeiliaid bwysigrwydd cynnal elfennau allweddol y model. Roedd y rhain yn cynnwys:

• Ymgorffori capasiti Addysgwyr Eiriolaeth o fewn timau diogelu
• Integreiddio hyfforddiant i ddatblygiad staff parhaus
• Cryfhau partneriaethau ffurfiol â darparwyr cymorth allanol

Amlygodd y gwerthusiad y rôl bwysig y gall y sector iechyd ei chwarae wrth gefnogi a chynnal dulliau integredig o fynd i’r afael â thrais domestig a rhywiol.

Mae’r adroddiad ar gael i’w ddarllen yma.