Arloesi a chydweithio ar sail lle yn y sector llaeth.
Comisiynodd Coleg Gwledig yr Alban (SRUC) Wavehill i gynnal gwerthusiad interim a gwerthusiad terfynol annibynnol o raglen y Gadwyn Laeth Ddigidol (DDC), sef menter o dan Gronfa Cryfder mewn Lleoedd (SIPF) Ymchwil ac Arloesedd y DU (UKRI) sy’n cwmpasu Dumfries a Galloway yn yr Alban a Cumbria yn Lloegr.
Mae rhaglen DDC yn cael ei chyflawni gan gonsortiwm o naw sefydliad partner, ac mae’n darparu pecyn cydgysylltiedig o gymorth sy’n cwmpasu broceriaeth arloesi, ymchwil a datblygu (Ymchwil a Datblygu) cydweithredol, arddangoswyr digidol, technolegau galluogi, Mannau Creu (Maker Spaces) a chyfleusterau datblygu cynnyrch, ochr yn ochr ag allgymorth STEM a datblygu’r gweithlu. Mae hyn yn creu llwybr clir i fusnesau llaeth gael mynediad at arbenigedd, cyfleusterau a chyllid, tra’n cryfhau cysylltiadau rhwng diwydiant, ymchwil a darparwyr sgiliau. Mae twf cynhwysol wedi’i wreiddio drwy gydol gweithgareddau’r rhaglen, gyda gwaith ymgysylltu wedi’i dargedu yn cefnogi menywod, pobl ifanc (18–30 oed) a grwpiau eraill sydd heb gynrychiolaeth ddigonol.
Mae gwerthusiad Wavehill yn asesu’r cyflawniad a’r effaith fel ei gilydd, gan gyfuno data perfformiad, ymgynghoriadau â rhanddeiliaid a dadansoddiad cyfraniad er mwyn archwilio gweithredu’r rhaglen, llywodraethu a’r graddau y mae’r gweithgareddau’n cyrraedd ac yn elwa busnesau llaeth. Rydym hefyd yn cynnal dadansoddiad gwrthffeithiol ac yn archwilio’r rhaglen yng nghyd-destun rhanbarthau cymharol sydd â sectorau llaeth o faint tebyg i ardal DDC. Mae’r gwaith yn darparu tystiolaeth gadarn ar gynnydd a chanlyniadau sy’n dod i’r amlwg, ynghyd â chyfraniad tebygol y rhaglen at effeithiau hirdymor gan gynnwys perfformiad busnes, mabwysiadu arloesedd, datblygu sgiliau a newid economaidd ehangach.
Ar y cam interim, mae’r canfyddiadau’n dangos sut y gall rhaglen ar raddfa fawr sy’n seiliedig ar le ysgogi cydweithio ar draws sector. Mae’r rhaglen yn creu cysylltiadau newydd rhwng busnesau a sefydliadau ymchwil, gan alluogi cwmnïau i gymryd rhan mewn gweithgareddau arloesi (yn aml am y tro cyntaf), gan gynnwys cymryd rhan mewn Ymchwil a Datblygu, datblygu cynhyrchion a phrosesau newydd, a chynyddu hyder i arloesi.
Mae’r canfyddiadau interim hefyd yn dangos sut mae buddsoddiad cydgysylltiedig mewn arloesi, sgiliau a chymorth busnes yn cryfhau ecosystem arloesi’r sector llaeth. Mae’r rhaglen hefyd yn adeiladu llif o arloesedd ac yn meithrin perthnasoedd rhwng busnesau, ymchwilwyr a thalent sy’n dod i’r amlwg, nad oeddent wedi bodoli ar y raddfa hon o’r blaen.