Adolygiad o Achos Busnes Cei Dŵr Dwfn Scapa, Orkney (2023–24)

Comisiynodd Highlands and Islands Enterprise (HIE) Hall Aitken i adolygu’r Achos Busnes Amlinellol ar gyfer Cei Dŵr Dwfn Scapa, datblygiad porthladd arfaethedig yn Orkney a fwriadwyd i gefnogi’r sectorau ynni gwynt sefydlog ac arnofiol ar y môr.

Arweiniodd Hall Aitken yr adolygiad gyda mewnbwn arbenigol gan BVG Associates a Grangeston Economics.

Archwiliodd yr adolygiad yr achos busnes yn erbyn Model Pum Achos Trysorlys EF, gan gwmpasu’r Achosion Strategol, Economaidd, Masnachol, Ariannol a Rheolaethol. Fe’i cynlluniwyd i roi sylfaen dystiolaeth gryfach i HIE, Orkney Islands Council a darpar fuddsoddwyr ar gyfer eu penderfyniadau buddsoddi ac ar gyfer yr Achos Busnes Llawn dilynol.

Ein hymagwedd

Adolygu’r Model Pum Achos. Adolygodd Hall Aitken yr Achos Busnes Amlinellol presennol yn erbyn Model Pum Achos Trysorlys EF, gan archwilio’r achosion strategol, economaidd, masnachol, ariannol a rheolaethol. Profodd hyn y rhesymeg dros y buddsoddiad arfaethedig, eglurodd y penderfyniadau yr oedd angen i’r achos busnes eu cefnogi a nododd y rhagdybiaethau allweddol a oedd yn sail iddo.
Casglu tystiolaeth ac asesu’r llinell sylfaen. Ochr yn ochr â hyn, adolygodd y tîm astudiaethau technegol ategol a thystiolaeth y farchnad ac ymgynghorodd â datblygwyr gwynt ar y môr, cyrff cyhoeddus a busnesau’r gadwyn gyflenwi. Darparodd hyn asesiad ar sail tystiolaeth o gapasiti porthladdoedd, y galw am wynt ar y môr a’r dirwedd gystadleuol yn y DU ac yn rhyngwladol.
Arfarnu opsiynau ac asesu economaidd. Archwiliodd Hall Aitken ystod o senarios datblygu a buddsoddi, gan ystyried gwahanol gyfuniadau o seilwaith porthladdoedd, amodau’r farchnad a phiblinellau prosiectau. Heriodd y tîm yn annibynnol ragdybiaethau ynghylch ychwanegedd, dadleoli, gollyngiadau a’r senario gwrthffeithiol tebygol. Helpodd hyn i nodi’r senarios mwyaf credadwy ar gyfer asesiad manwl yn hytrach na dibynnu ar un rhagolwg.
Asesu effeithiau a buddion lleol. Gwahaniaethodd y dadansoddiad rhwng effeithiau cenedlaethol a lleol, gan archwilio pwysau tai, dadleoli llafur, cyfleoedd yn y gadwyn gyflenwi ac effeithiau gweithlu adeiladu dros dro. Gan adlewyrchu nodweddion economi ynys Orkney, argymhellodd y tîm ddull o wireddu buddion a oedd yn canolbwyntio ar sicrhau swyddi, sgiliau a buddion lleol yn y gadwyn gyflenwi yn hytrach na thybio y byddent yn digwydd yn awtomatig.
Profi’r opsiwn a ffefrir a’r gallu i’w gyflawni. Profodd y tîm gadernid yr opsiwn a ffefrir yn erbyn ystod o ragdybiaethau ynghylch galw, cyfran o’r farchnad a chyflawni. Roedd hyn yn cynnwys modelu cyfleoedd gwynt ar y môr â sylfaen sefydlog ac arnofiol, ochr yn ochr â senarios a oedd yn cynnwys prosiectau’n cael eu cyflawni’n barhaus a bwlch o flwyddyn rhwng prosiectau. Defnyddiwyd profion sensitifrwydd i asesu ansicrwydd a risg.
Asesu’r achos busnes ac argymhellion. Daethpwyd â’r canfyddiadau ynghyd mewn asesiad diwygiedig o’r pum achos, gan roi sylfaen dystiolaeth gryfach i’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau ynghylch cydweddiad strategol, y gallu i gyflawni, risg a gwerth am arian. Cyflwynodd yr argymhellion ragdybiaethau tryloyw, amcangyfrifon realistig o’r effaith economaidd a goblygiadau i benderfyniadau buddsoddi yn y dyfodol.

Deilliannau

Cadarnhaodd yr adolygiad yr achos strategol dros gapasiti porthladd ychwanegol ar gyfer gwynt ar y môr, gan nodi meysydd lle roedd angen cryfhau’r dystiolaeth. Roedd y rhain yn cynnwys senario gwrthffeithiol y farchnad, trefniadau cyllido, rhagdybiaethau galw ac asesu effeithiau carbon.

Nododd y modelu diwygiedig y gallai Cei Dŵr Dwfn Scapa gefnogi capasiti i ddatblygu 5-8 GW o ynni gwynt ar y môr erbyn 2040. Cryfhaodd yr adolygiad y dystiolaeth a oedd ar gael ar gyfer penderfyniadau cynllunio a buddsoddi dilynol, gan gynnwys cymeradwyaeth HIE i £5 miliwn ar gyfer gweithgarwch cyn adeiladu. Dangosodd hefyd bwysigrwydd herio rhagdybiaethau, defnyddio tystiolaeth gadarn am y farchnad a gwrthffeithiol credadwy, a chymhwyso dadansoddiad sy’n seiliedig ar le i asesu’r cyfle a’r parodrwydd ar gyfer buddsoddi.