Adfywio Hen Goleg Aberystwyth – Hwb Economaidd Trawsnewidiol i Gymru Wledig

Mae’r Hen Goleg eiconig yn Aberystwyth wrth wraidd prosiect adfywio uchelgeisiol sydd â’r nod o adfywio’r dref, y brifysgol a’r rhanbarth ehangach. Mae’r adeilad rhestredig Gradd I hwn o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg yn gyfoethog o ran arwyddocâd diwylliannol a phensaernïol, gan mai hwn oedd cartref cyntaf Prifysgol Cymru a oedd newydd ei sefydlu ar y pryd.

Fodd bynnag, er ei fod yn parhau i fod yn adeilad eiconig ac yn symbol adnabyddus o’r brifysgol, mae’r adeilad wedi bod heb bwrpas na rôl ganolog o fewn y dref yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac roedd yn wag i raddau helaeth, gyda diffyg buddsoddiad sylweddol yn amlwg iawn. O ganlyniad, diolch i gyllid o ystod o ffynonellau (Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, Cronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop, y Gronfa Ffyniant Bro ac eraill), mae’r adeilad yn cael ei drawsnewid gyda chynlluniau sy’n cynnwys uwchraddio’r strwythur a datblygu cynnig eang a chynhwysfawr sy’n cwmpasu:

Diwylliant a Chymuned – darparu lle ar gyfer swyddogaethau, digwyddiadau, cynadleddau busnes ac eraill, arddangosfeydd, croeso i ymwelwyr, mannau bwyta ac yfed, a llety ymwelwyr o safon uchel.

Byd Gwybodaeth – darparu cyfleusterau a nodweddion i gefnogi lledaenu gwybodaeth drwy weithgareddau, hyfforddiant ac arddangosfeydd.

Menter ac Arloesedd – gyda unedau menter busnes a fydd yn annog entrepreneuriaeth ac arloesedd, yn enwedig yn y sector diwydiannau creadigol.

Disgwylir i adfywiad llwyddiannus yr Hen Goleg gyfrannu’n sylweddol at ddatblygiad economaidd yng Nghymru wledig, gan gefnogi creu swyddi a gwella rôl Aberystwyth fel canolfan ddiwylliannol ac addysgol allweddol yng Ngheredigion.

Comisiynwyd Wavehill i werthuso’r prosiect yn 2021. Bydd y gwerthusiad hwn yn cael ei gyflawni hyd at 2027, sef blwyddyn ar ôl i’r prosiect ddod yn weithredol, er mwyn mesur effeithiau’r prosiect adfywio uchelgeisiol hwn.

Ein hymagwedd

Dull gweithredu: Ymgynghoriadau â Rhanddeiliaid a Chynllunio sy’n Seiliedig ar Ddata mewn Prosiectau Adfywio

Roedd dull gweithredu sy’n seiliedig ar ddata yn hanfodol ar gyfer mesur llwyddiant prosiect Bywyd Newydd i’r Hen Goleg. Yn gyntaf, sefydlwyd sail waelodlin gynhwysfawr ar gyfer monitro a gwerthuso, gan ddefnyddio data lleol, rhanbarthol a chenedlaethol. Mae’r waelodlin hon wedi gweithredu fel offeryn i fesur cynnydd drwy gydol cyfnod y gwerthusiad. Mae’n sicrhau bod y prosiect yn bodloni gofynion penodol nifer o gyrff cyllido, megis Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol a’r Gronfa Ffyniant Bro.

Yn hollbwysig, roedd y prosiect yn cynnwys ymgynghoriadau helaeth ag ystod eang o randdeiliaid, gan gynnwys busnesau lleol (megis bwytai, siopau manwerthu a darparwyr gwasanaethau), grwpiau cymunedol, trigolion lleol ac ymwelwyr. Darparodd yr ymgynghoriadau hyn fewnwelediadau gwerthfawr i’r gefnogaeth i’r prosiect, pwysigrwydd canfyddedig a photensial adeilad yr Hen Goleg, a safbwyntiau ehangach am Aberystwyth fel lle i fyw.

Sicrhaodd y dull hwn y gellid mesur nodau ehangach gwella cydlyniant cymunedol a hyrwyddo economaidd, a darparodd fewnwelediadau gwerthfawr i Brifysgol Aberystwyth ynghylch lefel y gefnogaeth leol i’w prosiect. Cafodd canlyniadau’r ymgynghoriadau eu hintegreiddio i gamau dylunio a chynllunio’r prosiect, a sefydlwyd system strwythuredig i olrhain newidiadau mewn dangosyddion economaidd a chymdeithasol allweddol dros amser.

Effaith

Effaith: Mesur Manteision Economaidd a Chymdeithasol yn Aberystwyth a’r Tu Hwnt

Disgwylir i adfywiad Hen Goleg Aberystwyth fod yn drawsnewidiwr mawr i’r dref a’r rhanbarth ehangach. Rhagwelir y bydd effaith y prosiect yn ymestyn y tu hwnt i’w drawsnewidiad ffisegol uniongyrchol, gan gyflawni manteision economaidd a chymdeithasol parhaol. Drwy fesur yr effeithiau hyn drwy fframwaith cadarn sy’n seiliedig ar dystiolaeth, bydd y prosiect yn dangos ei werth nid yn unig i ddefnyddwyr ond hefyd i’r gymuned ehangach a’r economi ranbarthol.

Hyd yma, rydym wedi cyhoeddi adroddiad Gwaelodlin a Fframwaith Gwerthuso (2023), a fydd yn sail i’n gweithgareddau monitro a gwerthuso. Rydym wedi cyhoeddi Adroddiad Gwerthuso Interim (2024) sy’n archwilio cynnydd gwaith cyfalaf y prosiect a’r cyflawniad yn erbyn ei dargedau Cronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF). Mae rhagor o adroddiadau wedi’u cynllunio drwy gydol y prosiect.

Deilliannau

Canlyniadau allweddol a ragwelir

Creu Swyddi: Bydd y datblygiad yn creu cyfleoedd cyflogaeth newydd, yn ystod y cyfnod adeiladu ac ar ei ôl, yn enwedig yn y sectorau lletygarwch, manwerthu a thwristiaeth.

Twf Economaidd: Disgwylir i’r prosiect adfywio gynyddu nifer yr ymwelwyr â’r dref, gan fod o fudd i fusnesau lleol a hybu adfywiad economaidd yng Nghymru wledig.

Cadwraeth Ddiwylliannol a Threftadaeth: Fel adeilad eiconig, bydd adnewyddu’r Hen Goleg yn cryfhau safle Aberystwyth fel canolfan ar gyfer twristiaeth treftadaeth, gan ddenu ymwelwyr a buddsoddiad pellach.

Model ar gyfer Adfywio yn y Dyfodol: Bydd y dystiolaeth a gasglwyd drwy fonitro yn hanfodol wrth sicrhau cyllid ychwanegol a gallai wasanaethu fel glasbrint ar gyfer prosiectau adfywio treftadaeth tebyg mewn trefi gwledig ledled Cymru.

Drwy greu sail dystiolaeth gadarn ac olrhain y newidiadau cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd dros amser, mae’r prosiect mewn sefyllfa dda i ddenu buddsoddiad pellach a dangos manteision parhaol adfywio economaidd sy’n seiliedig ar dreftadaeth. Nid yw’r prosiect hwn yn ymwneud ag uwchraddio adeilad yn unig – mae’n cynrychioli hwb sylweddol i Aberystwyth, ei thrigolion a’r rhanbarth ehangach, gan osod y sylfeini ar gyfer twf economaidd cynaliadwy yng Nghymru wledig.

Cysylltiedig

Wavehill 2026  |   Polisi Preifatrwydd   |   Ymwadiad   |   Datganiad Hygyrchedd   |   Map o'r wefan
LinkedIn   |   Facebook